20 Ақпан 2018   



ҚОРЫТЫНДЫ (2)

Христиан діні ең жанданып тұрған, Еуропада билік құрған орта ғасырда Еуропада мәдениет дейтіндей не бар еді? Ол кезде Еуропа надандық, ластық, жоқшылық, кедейлік, ауру және поптардың зұлымдығы астында езілген болатын. Ол кезде еуропалықтар әжетхана, монша дегеннің не екенін білмейтін. Дәл сол дәуірде Исламның бұйрықтарына сай өмір сүрген мұсылмандар ғылым, техника, сауда, өнер, ауылшаруашылық, әдебиет және медицина салаларында озық болып, әлемнің ең жетілген мәдениетін қалыптастырған болатын. Халифа Харун Рашид Франция королі Шарльманға бір қоңыраулы сағат сыйға тартқан еді. Сағат шылдырлаған кезде король мен оның қарамағындағылар ішінде шайтан бар деп қашқан болатын. Мұсылмандардың қазіргі кезде артта қалулары діндерінің бұйрықтарына бағынбауы, оны ұстанбауы себебінен. Мұны қаншама рет жаздық, баяндадық. Бірақ, біз әлі де бұдан жүздеген жылдар бұрынғы мәдениетімізбен мақтанып, қазіргі жағдайымыз туралы еш ойланбаймыз! Бұрынғыны мақтан тұтуға болады. Бірақ, тек қана соны мысал қылып көрсету ұят нәрсе. Біз қазір де ілгерілеуге мәжбүрміз. Британдық масон болған Рашид паша дайындаған 1255 [м.1839] жылғы Танзимат (реттеу) бұйрығымен батысқа бет бұрғандығымызды жарияладық. Көптеген қалаларда масон ложалары ашылды. Бірақ, бұл еліктеушілік тек көңіл көтеру мен ойын-сауықта ғана жүзеге асты. Ғылым мен техникада дамуда және балаларымызды Исламның көркем ахлақымен  жетілдіруде ата-бабаларымыз сияқты еңбектенбедік. Дініміз көрсеткен жол мен пайғамбарымыздың (саллаллаһу алейһи уәсәлләм) үстем мінезі керітартпалық деп аталды. Бізден 29 жылдан кейін 1284 [м.1868] жылы батысқа бет бұрған жапондар бізден әлдеқайда қарқын дамыды. Әрі қате діндерінен еш айрылмай іске асырды! Мәдениет жарысында ең озық бола тұра, саяси реформадан кейін білім мен ғылым қалып, нәпіс пен шайтанға ерді. Бұл британдық апиын мемлекет адамдарын есінен айырды. Енді қазір қайтадан күш салып, батыс пен біздің арамыздағы аралықты жақындатып, оларға жетуіміз, тіпті олардан асып түсуіміз қажет. Ал бұл бос сөзбен іске аспайды! Ата-бабаларымыздың жолына оралуымыз керек! 1979 жылы Түркия туралы маңызды мақала жазған, тіпті бір кітап дайындаған неміс тарихшысы турколог доктор Фридрих-Вилгельм Фернау: «Түріктер өздерін еуропалық деп санайды. Шынында, олар сияқты Азиядан келген және олардың туысы болып саналатын венгриялықтар мен болгарлар Еуропаға қоныстанып, бұл мұхитта ұзақ уақыт бойы еуропалық табандылықты алып, ғылымда еуропаланған. Түріктер толық еуропалық емес. Түріктер – басқа ұлттарға ұқсамайтын халық. Қазіргі таңда түріктер батыстың өнеркәсібіне еліктеуде. Бірақ, әлі оған толық кірген жоқ» деген. Енді ата-бабаларымыздың жолы қандай, осыны қарастырайық.

Мәдениетті адам ең алдымен көркем мінезді, шыншыл және еңбекқор болады. Әуелі діни тәрбие алады, жаратылыстану ғылымдарын үйренеді. Істерін басынан соңына дейін мұқият атқарады. Қажет болса, жұмыс уақытынан артық еңбектенуден еш тартынбайды. Осылай жұмыс істеуден, еңбектенуден рахаттанады. Қартайса да оңайлықпен жұмыстан қол үзбейді. Мемлекетінің заңын аса құрметтейді. Басшыларына бағынады. Заңға қайшы ешбір әрекет жасамайды. Дінінің әмірі мен тыйымдарына толықтай мойынсұнады. Ғибадаттарын ешқашан қалдырмайды. Балаларының иманды, көркем мінезді болып жетілуіне аса мән береді. Оларды жаман достардан, зиянды басылымдарды оқудан қорғайды. Уақыттың қадірін білгендіктен, әрбір ісін уақытылы орындайды. Уәдесінде тұрады. Діни және дүниелік міндеттерін бітірмегенше көңілі жай таппайды. Бір істі ертеңге қалдыру былай тұрсын, ертеңгі жұмысты бүгін істейді. Ата-бабаларымыздың осындай қасиеттеріне ие болсақ, материалдық және рухани тұрғыдан көтеріліп, барлық ісімізде жетістікке жетеміз. Раббымыздың разылығын аламыз.

«Батыстықтар осындай ма?» деп сұрауыңыз мүмкін. Имандары, мінез-құлықтары күмәнсіз мұндай емес. Әсіресе екінші дүниежүзілік соғыстан кейін саны арта түскен қате пікірлі, жаман ниетті адамдар халықты бұзып жатыр. Бірақ, жоғарыда жазғанымыздай болуға және қате пікірлі адамдарды тәрбиелеуге тырысуда. Сыртқы тазалықтарына келетін болсақ, Ислам діні бұйырған тазалықты іске асыруда. Кейбір көшелерде бірде-бір қоқыс жоқ. Саябақтар гүл дариясы сияқты. Айналаның бәрі, барлық дүкендер, адамдар және көріністері тап-таза. Енді Құран кәрім мен Ислам дінінің бізге бұйырған нәрселеріне мән беріңіз. Бұлар бізге көңілімізді, денемізді және қолданатын нәрселерімізді таза ұстауды бұйырмайды ма? Демек, нағыз мәдениеттің негіздері біздің дінімізде және орта ғасырдағы (мақтап бітіре алмаған) Ислам мәдениетіміз тек осының арқасында ғана қалыптасқан. Ал біз қазір не істеп жатырмыз? Бәрінен бұрын біз жалқаумыз. Аллаһу та’аланың бұйрықтары мен тыйымдарына мән бермейміз. Өз рахатымызға берілгенбіз. Бір істі бастағаннан кейін біраз уақыттан соң босаңсимыз. [Болгарлар «Істі түрік сияқты бастап, болгар сияқты аяқтау керек» дейді.] Тез шаршаймыз. Ғимарат саламыз, бірақ жөндеуге қиналамыз. Еліміздегі ата-бабаларымыздан қалған алып өнер туындылары қараусыз қалғандықтан қирап жатыр. Аз еңбек етіп, көп ақша табуды қалаймыз. Міне, осы нашар қалау жұмысшыларды ереуілге, одан да жаманы, көптеген жастарды зиянды жолдарға түсіруде. Өздерінің жаман мақсаттары үшін осындай адамдарды қаржымен, абыроймен қамтамасыз ететін шетелдегі сатқындар мен олардың қармағына ілінген өз ішіміздегі тексіздер оларды қастандықтарда, адам өлтіруде қолдануда. Оңай жолмен ақша тапқан мұндай адамдар жұмыс істеудің орнына адам өлтіруді таңдауда. Сонымен қатар, қажетсіз қан даулары, мазһабсыздық ағымдары да бізді бір-бірімізден айыруда.