6 - Ражаб, 1444 жыл.
     28 - Қаңтар, 2023 жыл.   


ЖЕТІНШІ БӨЛІМ

ТАБИИН, ТӘБӘ-И ТАБИИН ЖӘНЕ СОФИЯ ТОБЫНА ДЕЙІН ОРЫН АЛҒАН ЖАҒДАЙЛАР

РӘБИ’ ЖӘНЕ РӘБ’И БИН ХАРРАШ (радиаллаһу та'ала анһ)

Рәб’и бин Харраш былай деген: «Біз төрт ағайынды едік. Рәби’ бәрімізден көп намаз оқитын және ыстық күндері ораза ұстайтын. Ол қайтыс болды. Бетін жауып қойдық. Бір адамды базардан оған кебін сатып алып келуі үшін жібердік. Өзіміз оның қасында тұрған едік. Бір кезде ол бетін ашты да, «Әссәләму алейкум» деді. Қасындағылар «Алейкәссалам, өлгеннен кейін сөйлеп жатырсың ба?» дестік. «Иә, сендерден кейін Раббыма қауыштым. Раббым ашулы қарсы алмады. Мені мамық гүлмен және жібекпен қарсы алды. Мұқият болыңдар! Расулуллаһ (саллаллаһу алейһи уәсәлләм) жаназа намазымды күтуде! Асығыңдар, мені кешіктірмеңдер» деді. Бұл хабарды хазреті Айшаға (радиаллаһу анһ) жеткіздік. Ол: «Расулуллаһтан (саллаллаһу алейһи уәсәлләм): «Менің үмбетімнен өлгеннен кейін сөйлейтін адам – табииннің қайырлысы» дегенін естіген едім» деді».

Рәби’ орнының жәннат немесе тозақ екенін білмейінше күлмейтініне ант еткен болатын. Қайтыс болған соң денесін жуындырған адам оның үздіксіз күлімдегенін айтқан.

Сәләфтан бір кісі былай айтып берді: «Менің христиан көршім бар еді. Қайтыс болды. Христиандар оның денесін жуып жатқанда тұрып, «Маған мұсылмандарды шақырыңдар» деген екен. Бұл хабарды естіп оған бардық. «Әшһәду ән лә илаһа иллаллаһ уә әшһәду әннә Мухаммадән абдуһу уә Расулуһ» деді. Кейін қайтадан қайтыс болды. Біз оның денесін жуындырдық, жаназасын оқыдық және мұсылман мазарына жерледік».

 

ӘБУ МҮСЛИМ ХАУЛАНИ (рахметуллаһи алейһ)

Әбу Мүслим Хаулани хазрет мүлде дүниелік сөз сөйлемейтін. Дүниелік туралы сөйлесетіндердің қасынан кетіп қалатын. Бір күні мешітте бір топ адамның жиналғанын көріп, ахирет туралы сөйлесіп жатыр деп ойлып, қастарына барып отырды. Біреуі «Менің құлым сауда жасап келді, көп табыс әкелді» деді. Басқасы «Төрт құл дайындадым, пәлен жерге сапарға жіберемін» деді. Әбу Мүслим Хаулани оларға қарап «Сендердің жағдайларың мына адамға ұқсайды: бір адам қатты жауынның астында жолда қалды және тығылатын жер іздеуде. Сол кезде үлкен ғимарат және үлкен есік көреді. «Мына есіктен ішке кірейін, жаңбыр тоқтағанша осында күтейін» деп ойлайды. Есіктен ішке кірсе, ғимараттың төбесі жоқ, үсті ашық екенін көреді. Мен де сендерден білім алайын деп қастарыңа отырдым. Сөйтсем, сендер дүние адамдары екенсіңдер» дейді.

Былай риуаят етілген: «Әсуади Әнәси Йеменде өзін пайғамбар жариялады. Әбу Мүслим Хауланиді (рахметуллаһи алейһ) шақырып алып, «Менің Аллаһтың пайғамбары екеніме куәлік етесің бе?» деп сұрады. Ол «Жоқ» дегенде «Мұхаммедтің (алейһиссалам) Аллаһтың Расулы екеніне куәлік етесің бе?» деп сұрады. Ол «Иә» деп жауап берді. Дәл осылай бірнеше рет сұрап, бірдей жауап алды. Әсуади Әнәси оны үлкен отқа тастауға бұйрық берді. От жағылып, ол сол отқа тасталды. От оны мүлде жақпады. Әсуади Әнәсиге адамдары «Оны бұл жақтан басқа жерге жібер. Ол саған сенбейді және сенгендердің саған деген сенімдерін бұзады» деді. Әсуади Әнәси оған Йеменнен кетуін бұйырды. Ол Мәдинаға кетті. Сол кезде Расулуллаһ (саллаллаһу алейһи уәсәлләм) қайтыс болған және хазреті Әбу Бәкір (радиаллаһу анһ) халифа болған еді. Әбу Мүслим Хаулани (рахметуллаһи алейһ) мешітке кіріп, намаз оқыды. Хазреті Омар (радиаллаһу анһ) оны көріп қалды. Қасына барып, «Қай қауымнансың?» деп сұрады. «Йемен халқынанмын» дегенде «Жалған пайғамбар отқа тастаған адам не істеді?» деп сұрады. «Ол Абдуллаһ бин Сәуб еді» деп жауап берді. Хазреті Омар ант етіп «Ол сенсің» дегенде «Иә, менмін» деді. Хазреті Омар (радиаллаһу анһ) оны бауырына басып жылады. Оны хазреті Әбу Бәкірге (радиаллаһу анһ) ертіп барды. Хазреті Әбу Бәкір мен өзінің арасынан орын ашып, оны отырғызды да, «Аллаһу та'алаға шүкір, тірі кезімде Ибраһим Халилуррахманға (алейһиссалам) жасалған істің Үмбети Мұхаммедтен (алейһиссалам) біреуіне жасалғанын көру нәсіп болды» деді».

Риуаят етілуі бойынша, Әбу Мүслим Хауланидің (рахметуллаһи алейһ) күңі бар еді. Ол күң бір күні «Мырзам, көптен бері тамағыңызға у қосып жүрмін, бірақ сізге мүлде әсер етпейді» деді. «Неліктен қостың?» деп сұрағанда «Мен жаспын, сіз мені не өз төсегіңізге шақырмайсыз, не сатпайсыз» деді. Әбу Мүслим Хаулани (рахметуллаһи алейһ) «Мен әр тамақтың алдында «Бисмиллаһи хайрул әсмаи Бисмиллаһи лә йәдурру мә асмиһи даун фил әрди уәссәмаи» дұғасын оқимын» деді.

Әбу Мүслим Хаулани Рум аймағына соғысқа аттанған сайын алдарынан үлкен өзен шыққан кезде бәрінің алдына өтіп, Аллаһу та'аланың есімімен ол судан өтетін, артынан ергендер де өтетін еді. «Заттарың суда ағып кетсе маған айтыңдар» дейтін. Бір адам әдейі суға дорбасын тастады. Оған барып, «Дорбамды су алып кетті» деді. Әбу Мүслим Хаулани (рахметуллаһи алейһ) ол адамға «Артымнан жүр» деді. Біраз жүріп, дорбаның ағашқа қыстырылып қалғанын көрді. Әлгі адамға «Дорбаңды ал» деді.

Былай риуаят етілген: «Әбу Мүслим Хаулани біраз ақшасымен ұн алуға базарға барды. Бір қайыршы одан қайыр сұрап, соңынан қалмады. Ол қайыршыдан құтылу үшін басқа жаққа кетті. Қайыршы тағы алдынан шықты. Соңында ұн алатын ақшасын қайыршыға берді. Өзімен апарған ұн дорбасымен ағаш ұстасына барып, оны ағаш жоңқаларына толтырды. Дорбаның аузын байлап, үйіне апарды. Әйеліне білдіртпей бір жерге қойды. Әйелі дорбаны ашып, ұн екенін көріп, нан пісірді. Әбу Мүслим Хаулани біраз уақыт өткен соң тартынып үйіне келді. Әйелі пісірген наны мен тамағын әкелді. Жеп болған соң нанды қалай жасағанын сұрады. Әйелі «Әкелген ұныңнан жасадым» деді. Әбу Мүслим Хаулани әйеліне ештеңе демеді, жағдайды айтып бермеді.

Әбу Мүслим Хаулани үйіне кіргенде «Аллаһу әкбар» деп тәкбір айтатын. Жұбайы да тәкбір айтып күтіп алып, қызметін жасайтын. Бір күні жұбайына бір әйел келіп, «Егер күйеуің Муауияны (радиаллаһу анһ) жамандаса, оған қызметші беремін, көп көмек көрсетемін, рахат өмір сүресіңдер» деді. Әбу Мүслим Хаулани хазрет кешке үйге келгенде әдеттегідей тәкбір айтты. Жұбайы күндегі әдетін жасамады, тәкбірмен күтіп алмады және қызмет жасамады. Бұдан ол әйеліне қатысты біреу бүлік тудырғанын түсінді. «Аллаһым, жұбайыма бүлік тудырған адамның көзін көр ет» деп дұға етті. Бүлікші әйел үйінде отырған болатын, алдында шырағдан бар еді. Кенеттен қасындағыларға «Шырағдан сөніп қалды» деді. Қасындағылар «Жоқ, сөнбеді, жанып тұр ғой» десті. Әйел «Олай болса, менің көзім көр болды» деді. Кейін көздері Әбу Мүслим Хауланидың дұғасымен көрмей қалғанын түсінді. Оның алдына барып, бұл ісіне өкінгенін айтып, дұға етуін сұрады. Әбу Мүслим Хаулани (рахметуллаһи алейһ) «Аллаһым, егер бұл әйел рас айтса, көздерін аш» деп дұға етті. Әйелдің көзі ашылды».

Бөкендер Әбу Мүслим Хауланиға (рахметуллаһи алеһ) жиі келіп тұратын. Балалар бөкендердің тоқтауы және оларды сипауы үшін дұға етуін сұрайтын. Әбу Мүслим Хаулани дұға ететін, Аллаһу та'ала бөкендерді тоқтататын. Балалар оларды сипап, ұстайтын еді.

 

АМИР БИН АБДИ ҚАЙС (рахметуллаһи алейһ)

Ол кедейлерге тарататын ақшаны көйлегінің ұшына байлап үнемі алып жүретін. Одан бір нәрсе сұраған кедейге міндетті түрде соны беретін. Үйіне қайтқанда әмиянын жанұясының алдына қоятын. Ішіндегі ақшаны санаған кезде қанша ақша таратса да  сол күйде сақталғанын көретін. Яғни ақша кем немесе артық болып шықпайтын.

Амир бин Абди Қайс (рахметуллаһи алейһ) бір күні бір қауымға қонақ болды. Кететін кезінде оның су ыдысына олар сүт толтырып берді. Жолға шыққан соң ішінен «Бұл сүт ішу үшін, егер дәрет алу керек болып қалса, не істеймін?» деп ойлап, кері қайтты. Қонағы болған адамдарына барып, «Сүттеріңді алыңдар, ыдысыма су құйыңдар» деді. Олар ыдысын суға толтырып берді. Дәрет алғысы келген кезде ол ыдыстан су шығатын, ішкісі келген кезде дәл сол ыдыстан сүт шығатын еді.

Намаз оқи бастаған кезінде шайтан жылан кейіпіне еніп, көйлегінің ішіне кіріп, жеңінен шығып кететін. Амир бин Абди Қайс хазретте ешқандай өзгеріс байқалмай, бірқалыпты тұратын. «Жыланды неге қумайсың?» деп сұрағандарға «Аллаһу та'аладан өзгесінен қорқудан Аллаһу та'аладан ұяламын. Жыланның көйлегіме кіріп шыққанынан хабарым болмайды» деп жауап берген.

 

ЗАДАН КИНДИ (рахметуллаһи алейһ)

Куфалық болып, табииннен. Бір күні «Йа, Раббым, қарным аш» деді. Үйінің терезесінен үлкен нан алдына түсті.

 

ЗАРАРА БИН УФИ (рахметуллаһи алейһ)

Табииннен және Басралық еді. Бір күні мешітте имам болып, намаз оқытып жатқанда «Қашан сурға үрленген кезде, ол күні өте ауыр күн болмақ» деген [«Мүдәссир» сүресінің 9-10] аяти карималарын оқығанда бірден құлап қайтыс болды.

 

САИД БИН МУСӘЙИБ (рахметуллаһи та'ала алейһ)

Мәдинаға бір әкім тағайындалған болатын. Зәйнәлабидин Әли бин Хусейн, Қасым бин Мұхаммед, Салим бин Абдуллаһ (раидаллаһу анһум) және құрайштан бір топ адам әкімді көруге барды. Әкім оларға «Араларыңызда Саид бин Мусәйиб кім?» деп сұрады. Зәйнәлабидин Әли бин Хусейн (радиаллаһу анһ) «Ол мешіттен шықпайды, әмірлерге келмейді» деп жауап берді. Әкім «Сен хазреті Әлидің (радиаллаһу анһ) немересісің, Қасым хазреті Әбу Бәкірдің (радиаллаһу анһ), Салим хазреті Омардың (радиаллаһу анһ) немересі. Сендер келесіңдер, ал Саид бин Мусәйиб неге келмейді?» деді. Ант етіп, «Оның басын шабамын» деді. Мұны үш рет қайталады.

Зәйнәлабидин Әли бин Хусейн (радиаллаһу анһ) былай деген: «Осы себепті ол мәжіліс бізге ауыр келді. Сыртқа шыққанда Саид бин Мусәйибке (радиаллаһу анһ) барып, жағдайды айттым. «Умра ниетімен Меккеге бар» дедім. Ол «Умра үшін таза ниетім жоқ» деді. Мен «Бауырларыңның бірінің үйіне бар» деп едім, «Мені бұл мешітте күніне бес рет шақырады, соны қайтейін? Қазірге дейін бұл шақыруға келмегенім әлі орын алмады, бәріне қатыстым» деді. «Олай болса, басқа мешітке бар. Өйткені сені іздейтін болса, алдымен осы мешітке келеді» дедім. Ол «Осы мешітте ғибадат етуге үйреніп қалдым, бұл жақтан кетпеймін» деді. Мен «Ей, бауырым, сен еш қорықпайсың ба?» деп сұрадым. Сонда ол «Аллаһу та'ала біледі, мен Одан басқа ештеңеден қорықпаймын. Бірақ әуелі дұға ететінім, бұл дұғамның ортасы мен соңы Аллаһу та'алаға мақтау мен мадақтау және Мұхаммед алейһиссаламға салауат пен сәлем. Аллаһу та'ала ол әкімге мені ұмыттырсын» деді. Біраз уақыт өткен соң ол әкім қызметінен босап, Шамға кетті. Жолда қызметшісі дәрет алуына дайындығын жасап жатқанда оған «Тоқта» деді. Кейін «Мен Зәйнәлабидин Әли бин Хусейннің, Қасым бин Мұхаммедтің және Салим бин Абдуллаһтың алдында Саид бин Мусәйибтің басын шабамын деп ант еткен едім. Сол күннен осы күнге дейін еш ойыма келмеді, есімнен шығып кетіпті. Қап, әттеген-ай, масқара болдым» деді. Қызметшісі «Аллаһу та'аланың сізге тілегені сіздің өзіңізге тілегеніңізден қайырлырақ» деді».

Саид бин Мусәйиб (радиаллаһу анһ) былай айтып берген: «Әййам-и харрада язидилер Мәдинаға шабуылдап, мухажир және ансар сахабалардың (радиаллаһу анһум) көбін шәһид еткен. Расулуллаһтың (саллаллаһу алейһи уәсәлләм) мешітінде менен басқа ешкім жоқ еді. Намаз уақыты келгенде Рауда-и шәрифтен муәззиннің (азаншының) дауысы естілетін. Сол кезде намазға тұратынмын. Шам халқы мешітке кіріп, мені көрсетіп, «Ана жынды шалға қараңдар» дейтін». [Саид бин Мусәйиб табииннің ұлыларынан және «Фуқаха-и сәба», яғни Мәдинаның жеті үлкен ғұламасының бірі еді].

 

САИД БИН ЖУБӘЙР (радиаллаһу та'ала анһ)

Табииннен және куфалық. Фиқһ ғалымы, ізгілік иесі және көп ғибадат ететін еді. Хижреттің тоқсан бесінші жылы қырық тоғыз жасында Хажжаж тарапынан шәһид болды. [Бір рәкат намазда Құран кәрімді хатым еткен төрт адамның бірі].

Риуаят етілуі бойынша, Хажжаж жақын адамдарының бірін он адаммен бірге Саид бин Жубәйрді (радиаллаһу анһ) шақыруға жіберді. Олар оны шақыруға бара жатқанда жолда бір поптың шіркеуіне кірді. Поптан Саид бин Жубәйрды сұрады. Поп оларға жол көрсетті. Сол жаққа барып, Саиб бин Жубәйрді (радиаллаһу анһ) сәжде жасап жатқан жерінен тапты. Оған сәлем берді. Ол басын сәждеден көтеріп, намазын аяқтап, сәлемдеріне жауап берді. Олар «Хажжаж сені шақырып жатыр» дегенде Аллаһу та'ала шүкір мен мақтау айтып, Расулуллаһқа (саллаллаһу алейһи уәсәлләм) дұға оқыды. Кейін Хажжажға бару үшін олармен бірге жолға шықты. Келер жолда олар көріскен поптың шіркеуіне барды. Поп оларға шіркеудің айналасында арыстандар, жабайы текелер және жыртқыш жануарлар бар екенін ескертіп, жоғары көтерілуін айтты. Саид бин Жубәйр (радиаллаһу анһ) шіркеуге кірмеді. Поп оған «Қашып кетпекшісің бе?» деді. Ол «Жоқ, қашпаймын. Мен мүшриктер бар жерге мүлде кіргім келмейді» деді. Поп «Онда жабайы жануарлар сен бөлшектеп тастайды» дегенде «Аллаһу та'аланың мені олардың зиянынан қорғауға құдіреті жетеді» деді. Поп әлгі он адамға «Ол сендерге қашпаймын деп сөз берсін» деп еді, ол «Мен Раббыма сөз бердім, таңға дейін бұл жерден кетпеймін» деді. Поп қалғандарына «Сендер жоғары шығыңдар, қаруларыңды дайындаңдар. Бұл түні мына салих құлды жыртқыш жануарлардан қорғаңдар» деді. Түннің бір уақытында олар Саид бин Жубәйрге бір жабайы жануар жақындап, оған үйкеліп, ештеңе істемей кетіп қалғанын көрді. Бұл жағдайды көрген поп таңертең төмен түсіп, Саид бин Жубәйрге (радиаллаһу анһ) барып, ислам діні туралы мәлімет алып, Расулуллаһтың (саллаллаһу алейһи уәсәлләм) сүннеттерін сұрады да, өзі мұсылман болды.

Риуаят бойынша, Саид бин Жубәйр (радиаллаһу анһ) Хажжаж тарапынан шәһид етілуден бұрын «Йа, Раббым! Менен кейін Хажжаждың басқа адамды өлтіруіне мұрша берме» деп дұға етті. Бұл дұғадан кейін Хажжаж он бес күндей өмір сүрді. Хажжаж сол он бес күн ішінде күнде «Менің Саид бин Жубәйрмен не жұмысым бар еді, төсегіме жатқан сайын аяғымнан ұстап тартады» деген еді.

Саид бин Жубәйрдің (радиаллаһу анһ) бір қоразы бар еді. Әр түні шақырып, оны тәһәжжуд намазына оятатын. Бір түні шақырмай қалды да, Саид бин Жубәйр хазрет тәһәжжудке тұрмады. Таңертең бұл оған ауыр келді де, қоразға «Аллаһу та'ала дауысыңды шығармасын» деді. Содан кейін қораз мүлде шақырмайтын болып қалды. Анасы бұл жағдайды байқап, ұлы Саид бин Жубәйрге «Ешкімге қарғыс айтушы болма» деп ескерту жасады.

Саид бин Жубәйрдің (радиаллаһу та'ала анһ) басын шауып шәһид еткен кезде басы жерге түсті. Екі рет жоғары дауыспен, бір рет бәсең дауыспен «Лә илаһа иллаллаһ» деді.

 

УВӘЙС ҚАРНИ (РАДИАЛЛАҺУ ТА'АЛА АНҺ)

Әмир-ул мүминин хазреті Омар (радиаллаһу анһ) халифа кезінде бір қажылық маусымында адамдарға «Орындарыңнан тұрыңдар» деді. Кейін «Мурадилерден басқа куфалықтар отырсын» деді. Одан кейін «Қарндықтан басқа мурадилер де отырсын» деді. Қарндық Унәйс есімді біреу тұрып қалды. Ол адам Увәйс Қарнидың көкесі еді. Хазреті Омар одан «Увәйсті танисың ба?» деп сұрады. Унәйс «Арамызда одан сауатсыз, одан диуана, одан мұқтаж ешкім жоқ» деді. Хазреті Омар (радиаллаһу анһ) жылады да, «Расулуллаһтан (саллаллаһу алейһи уәсәлләм) естідім, «Увәйстің шапағатымен Рәбиа және Мудар тайпалары санындай адам жәннатқа кіреді» деген еді» деді. Хәрәм бин Хайян (радиаллаһу анһ) айтып берген: «Бұл хабар маған жеткенде тек Увәйс Қарниды көру үшін ғана Куфаға бардым. Бір күні Евфрат өзенінің жағасына бардым. Сөйтсем, Увәйс Қарни ол жақта дәрет алып отырған екен. Оны таныдым. Өйткені оған дейін маған оны адамдар сипаттап берген болатын. Оған сәлем бердім, сәлеміме жауап берді. Қол алысқым келіп еді, ол қол алыспады. «Аллаһу та'ала саған қамқор болсын, сені кешірсін, ей, Увәйс, қалайсың?» дедім. Оған деген үлкен сүйіспеншілігімнен жылағым келді. Ол да жылады. Екеуіміз жылап болған соң менен «Аллаһу та'ала өміріңді ұзақ қылсын, ей, Хәрәм бин Хайян! Өзің қалайсың, мені саған кім көрсетті?» деп сұрады. Мен «Аллаһу та'ала мені саған қауыштырды» дедім. Ол «Лә илаһа иллаллаһу субхана Раббина ин кәнә уәъду Раббина лә мәъфулә (Аллаһтан басқа тәңір жоқ. Раббымызды нұқсан сипаттардан пәктейміз. Раббымыз бір нәрсені қаласа, сол болады)» деді. Кейін одан «Менің және әкемнің есімін қалай білдің? Бұған дейін сені еш көрмедім ғой» деп сұрадым. «Бәрін білетін, бәрінен хабардар болған Аллаһу та'ала маған білдірді» деп жауап берді. Тағы біраз насихат айтқан соң «Мұхаммед алейһиссалам қайтыс болды. Расулуллаһтың халифасы Әбу Бәкір Сыддық (радиаллаһу та'ала анһ) қайтыс болды. Әбу Бәкір Сыддықтың досы хазреті Омар (радиаллаһу та'ала анһ) қайтыс болды» деді. Мен «Аллаһу та'ала саған мейірім етсін. Хазреті Омар тірі, әлі қайтыс болмады» дедім. «Иә, ол да қайтыс болды. Аллаһу та'ала оның қайтыс болғанын маған хабар берді» деді. Кейін тағы біраз насихат айтып, қайыр дұға тіледі. «Әссәләму алейкә уә рахматуллаһи уә бәрәкатуһу. Бұдан кейін көріспейміз» деп кетіп қалды. Онымен бірге бірнеше қадам жүрдім, ол рұқсат бермеді. Куфаның аулаларының арасына кіргенше артынан жылап қарап тұрдым. Кейіннен оны қатты көргім келді. Бірақ ол туралы ешқандай хабар да таба алмадым. Бірақ әр аптада бір-екі рет оны түсімде көріп тұратынмын».

Риуаят етілуі бойынша, Увәйс Қарни (рахметуллаһи алейһ) Әзірбайжанға соғысқа барған еді. Сол жерде қайтыс болды. Достары оған қабір қазбақшы болды. Бір тастың қасында лахды жасалған дайын қабір тауып алды. Кейін кебінге орамақшы болды. Жүктердің арасынан адам қолы тимеген кебін тауып алды. Сол кебінге орап, дайын күйде табылған қабірге оны жерледі. [«Са’адати Әбәбия» кітабының 1189-шы бетінде: «Ол Сыффин соғысында хазреті Әлимен (радиаллаһу анһ) бірге болды. 37 [м.657] жылы шәһид болды» деп жазылған].

 

МӘЙМУН БИН ШӘЙБ (рахметуллаһи алейһ)

Өзі былай айтып берген: «Хажжаж дәуірінде жұма намазына бара жатқан едім. Ішімнен «Неге ол залымның артында жұма намазын оқимын?» деп ойладым. Күмәндана бастадым. Соңында тұрақты барып тұруға шешім қабылдадым. Үйдің бір шетінен бір дауыс естідім. «Ей, иман келтіргендер! Жұма күні намазға азан шақырылған кезде Аллаһты еске алуға жүгіріңдер...» деген [«Жұма» сүресінің 9-шы] аяти каримасы оқылған еді.

Бір күні хат жаздым. Ойыма бір нәрсе келді. Оны жазсам, хатым әдемі болатын еді, бірақ өтірік еді. Жазбайтын болсам, дұрыс болар еді, бірақ хатым нашар болып қалар еді. «Жазайын ба, жазбайын ба?» деп екі ойлы болып тұрдым. Ақыр соңында жазбаймын деп шештім. Үйдің бұрышынан бір дауыс шықты. «Аллаһ иман келтіргендерді дүние өмірінде де, ахиретте де мықты сөзбен бекітеді...» деген [«Ибраһим» сүресінің 27-ші] аяти каримасын оқыды».

 

СИЛАТУБНУ УШӘЙМ (РАХМЕТУЛЛАҺ АЛЕЙҺ)

Сенімді бір кісі былай айтып берген: «Соғысу үшін Қабилге аттанған болатынбыз. Түнде бір жерге тұрақтадық. Ішімнен «Бұл түні Силатубну Ушәймнің не істейтінін бақылап көрейін. Бәрі оның ғибадатын әңгіме қылады, қандай екенін көрейік» деп ойладым. Ол құптан намазын оқып болған соң ұйықтады. Кейін бәрі ұйқыға жатты. Ол сол түні тұрып, сол жақтағы емен орманына кірді. Мен де артынан кірдім. Ол дәрет алып, намаз оқи бастады. Бір кезде оның қасына бір арыстан келді. Мен қорыққанымнан ағашқа шығып кеттім. Силатубну Ушәйм арыстанға еш мән бермеді және одан тіпті тышқаннан қорыққандай да сескенбеді. Ол сәждеге жығылғанда оны қазір арыстан паршалайды деп ойладым. Ол намазын аяқтап, сәлем берді. Арыстанға қарап, «Кет, ей, жыртқыш, ризығынды басқа жерден ізде» деді. Арыстан бұрылып кетті де, кетерде қатты ақырғаны сонша, таулар бір-бірінен ажырап жатыр деп ойладым. Ол таңға дейін намаз оқуын жалғастырды».

Сол адам тағы былай айтып берді: «Жауға жақындаған едік. Қолбасшы әскерге «Ешбірің ешқайда кетпеңдер» деп бұйрық берді. Силатубну Ушәймнің қашыры жүкпен бірге жоғалып кетті. Ол намазға тұрды. Кейін «Йа, Раббым, қашырды жүгімен бірге кері қайтара гөр» деді. Біраздан соң қашыры жүгімен бірге келіп, оның қасында тұрды».

Өзі былай айтып берген: «Бір күні Әхуаз маңайында қыдырып жүрген едім. Қатты қарным ашты. Сатып алатын тамақты әбден іздедім. Бірақ таба алмадым. Аллаһу та'алаға дұға етіп, тамақ сұрадым. Есектің үстінде ұйықтап қалыппын. Құлағыма бір дауыс естілді. Оянып қарасам, бір бума зат түскен, ішінде бір нәрсе бар екен. Ашып қарадым, ішінде құрма ағашынан өрілген ыдыс бар еді. Іші балғын құрмаға толы еді. Тойғанша жедім. Ол мезгілде ешбір жерде құрма жоқ болатын. Кейін қалған құрманы алып, жолымды жалғастырдым. Жолда бір поппен кездестім. Оған жағдайды айтып бердім. Поп менен құрма сұрады, оған біраз құрма бердім. Арадан едәуір уақыт өткен соң бір күні сол попқа бардым. Оның жерінде өте әдемі құрма ағаштары өсіп шыққан екен. Поп маған «Бұл құрма ағаштары сенің маған берген құрмаларыңнан өсіп шықты» деді».

 

ХӘРӘМ БИН ХАЙЯН (рахметуллаһи алейһ)

Өте ыстық болған жаз күндерінің бірінде ол қайтыс болды. Оны қабірге қойған кезде бір бұлт келіп, тек оның қабірінің үстіне ғана жаңбыр жауды. Оның тысына мүлде шықпады. Сол күні оның қабірінде жасыл шөп өсіп шыққаны да хабар берілген.