МА’ЛУМАТ-И НАФИ’А

(ПАЙДАЛЫ МӘЛІМЕТТЕР)

Кітабымыздың бірінші бөлімі Ахмед Жевдет паша тарапынан жазылған. Жиырма бір беттен тұрады. Ахками Құранияны (Құран үкімдерін) заң күйіне енгізіп «Мәжәллә» атты өте құнды кітапты шығару арқылы исламға үлкен қызметі тиген және ең дұрыс он екі томдық Османлы тарихы кітабын жазған, әйгілі «Қысас-и Әнбия» кітабының авторы Ахмед Жевдет паша (рахметуллаһи таала алейһ) хижреттің 1238 [м.1823] жылы Ловчада дүниеге келіп, 1312 [м.1894] жылы қайтыс болды. Фатих мешітінің бақшасында жерленген. Кітабымыздың екінші бөлімі ғылыми ұжымымыз тарапынан дайындалған.

Жевдет паша айтады: Бұл әлем, яғни барлық нәрсе жоқ еді. Аллаһу та’ала бұларды жоқтан бар қылды. Бұл әлемнің қияметке дейін адамдармен жайлануын қалады. Адам алейһиссаламды топырақтан жаратып, Оның балаларымен әлемді безендірді. Адамдарға дүниеде және ахиретте жайлы өмір сүру, бақытқа кенелу үшін қажетті нәрселерді хабар беру үшін араларынан кейбірлерін пайғамбар қылып абыройландырды. Оларға жоғары мәртебе беріп, басқа адамдардан ажыратты. Бұл пайғамбарларға (алейһимуссалам) Жәбрейіл алейһиссалам есімді періште арқылы әмірлері мен тыйымдарын хабарлады. Олар  бұл бұйрықтарды Жәбрейіл алейһиссалам әкелуімен үмбеттеріне хабарлады. Пайғамбарлардың алғашқысы Адам алейһиссалам, соңғы келгені Мұхаммед Мұстафа (алейһиссалату уәссәләм). Екеуінің арасында көп пайғамбар келіп кеткен. Олардың санын тек қана Аллаһу та’ала біледі. Есімдері мәлім болған жиырма жетісі төмендегілер:

Адам, Шис [Шит], Идрис, Нұх, Худ, Салих, Ибраһим, Исмаил, Исхақ, Яқуб, Юсуф, Әйюб, Лұт, Шуаиб, Мұса, Юша, Харун, Дауд, Сүлейман, Юнус, Илияс, Әляса, Зүлкифл, Зәкәрия, Яхия, Иса және Мұхаммед Мұстафа (алейһимуссалауату уәссәләм). Шит пен Юшадан басқа жиырма бес пайғамбар Құран кәрімде аталған. Құран кәрімде Узәйр, Лұқман және Зүлқарнайн да жазылған. Бірақ ғалымдарымыз арасында осы үшеуіне және Тубба мен Қыдырға қатысты пайғамбар дегендер де, әулие дегендер де бар.

Мұхаммед алейһиссалам Хабибуллаһ. Ибраһим алейһиссалам Халилуллаһ. Мұса алейһиссалам Кәлимуллаһ. Иса алейһиссалам Рухуллаһ. Адам алейһиссалам Сафийуллаһ. Нұх алейһиссалам Нәжиуллаһ. Осы алтауы басқа пайғамбарлардан үстем. Оларды «Улул азм» деп атайды. Бәрінен де үстемі Мұхаммед алейһиссалам.

Аллаһу та’ала жер бетіне жүз парақ және төрт үлкен кітап түсірген. Олардың барлығын Жәбрейіл алейһиссалам әкелген. Он парақ Адам алейһиссаламға, елу парақ Шит алейһиссаламға, отыз парақ Идрис алейһиссаламға, он парақ Ибраһим алейһиссаламға жіберілгені хадис шәрифте хабар берілген. [Парақ – кіші кітап, кітапша деген сөз. Біз білетіндей бір парақтың беті деген сөз емес]. Төрт кітаптан Таурат Мұса алейһиссаламға, Зәбур Дауд алейһиссаламға, Інжіл Иса алейһиссаламға, Құран кәрім ақыр заман пайғамбары [яғни соңғы пайғамбар] Мұхаммед алейһиссаламға түскен.

Нұх алейһиссалам заманында топан су келіп бүкіл әлемді басты. Жер жүзіндегі адамдар мен жануарлардың барлығы суға батты. Бірақ Нұх алейһиссаламмен кемеде бірге болған мүминдер құтылды. Нұх алейһиссалам кемеге мінерде әр жануардан бір жұптан алғандықтан, жануарлар солардан тарады.

Нұх алейһиссаламның кемеде үш ұлы бар еді: Сам, Яфес және Хам. Қазір жер жүзіндегі адамдар осы үшеуінің ұрпағы. Сондықтан да Нұх алейһиссаламға екінші ата делінеді.

Исмаил мен Исхақ (алейһимассалам) – Ибраһим алейһиссаламның ұлдары. Исхақ алейһиссаламның ұлы Яқуб. Яқуб алейһиссаламның ұлы Юсуф алейһиссалам. Яқуб алейһиссаламды Исраил деп те атайды. Сондықтан балалары мен немерелеріне «Бәни Исраил», яғни «Исраил ұлдары» делінеді. Бәни Исраил көбейіп, араларынан көп пайғамбар шыққан. Тіпті Мұса, Харун, Дауд, Сүлейман, Зәкәрия, Яхия, Иса (алейһимуссалам) және Иса алейһиссаламның анасы хазреті Мәриәм солардың қатарында. Сүлейман алейһиссалам Дауд алейһиссаламның ұлы. Ал Яхия алейһиссалам Зәкәрия алейһиссаламның ұлы. Хазреті Мәриәм Имранның және Зәкәрия алейһиссаламның балдызының қызы. Харун алейһиссалам Мұса алейһиссаламның бауыры. Ал Юша алейһиссалам Мұса алейһиссаламның қыз бауырының ұлы. Исмаил алейһиссаламның ұлты араб болып, арабтан Мұхаммед алейһиссалам келген.